BÀI THAM LUẬN
Phát huy vai trò tiên phong, xung kích của đoàn viên thanh niên khối trường học trong giai đoạn hiện nay – từ truyền thống cách mạng đến trách nhiệm tiếp bước của tuổi trẻ phường Chợ Quán
I. MỞ ĐẦU
Lịch sử cách mạng Việt Nam đã khẳng định một chân lý nhất quán rằng: ở bất cứ giai đoạn nào, thanh niên cũng luôn là lực lượng xung kích, là mùa xuân của xã hội, là lớp người đi đầu trong nhận lãnh việc khó, việc mới, việc cần sự dấn thân và tinh thần cống hiến. Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập dân tộc đến công cuộc dựng xây, bảo vệ và phát triển đất nước hôm nay, lớp lớp thanh niên Việt Nam đã viết nên những trang sử đẹp bằng lý tưởng, bằng lòng yêu nước, bằng khát vọng cống hiến và bằng sự hy sinh không toan tính. Bài viết “Thanh niên với tương lai đất nước” đã khẳng định rất rõ rằng thanh niên Việt Nam trong mọi thời kỳ luôn giữ vai trò tiên phong, nòng cốt; từ những tổ chức tiền thân của Đảng đến các phong trào cách mạng lớn, tuổi trẻ luôn có mặt ở tuyến đầu của lịch sử.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho thanh niên. Bác khẳng định: “Thanh niên sẽ làm chủ nước nhà. Phải học tập mãi, tiến bộ mãi…”; đồng thời Người cũng căn dặn: “Nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên.” Những lời dạy đó đến nay vẫn còn nguyên giá trị, vừa là niềm tin, vừa là sự giao phó, vừa là mệnh lệnh của thời đại đối với mỗi người trẻ Việt Nam. Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng cũng nhiều lần nhấn mạnh vị trí đặc biệt của thanh niên và công tác thanh niên, xem đây là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Từ niềm tin lớn lao ấy, mỗi đoàn viên thanh niên hôm nay càng phải ý thức rõ hơn vai trò, sứ mệnh và trách nhiệm của mình trong giai đoạn mới.
Nếu như trước đây, thanh niên được thử thách trong bom đạn, trên chiến hào, nơi tuyến lửa, thì hôm nay thanh niên được thử thách trong một mặt trận mới: mặt trận của tri thức, công nghệ, bản lĩnh chính trị, đạo đức công dân, năng lực thích ứng và khát vọng vươn lên. Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ rằng trong bối cảnh thế giới diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường, sức mạnh quốc gia ngày càng được đo bằng năng lực sáng tạo, trình độ khoa học – công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng thích ứng trước biến động lớn; vì vậy đổi mới sáng tạo không còn là việc riêng của một vài ngành, mà phải trở thành tinh thần phát triển chung của cả đất nước, nhất là của thế hệ trẻ. Điều đó cho thấy, yêu nước trong thời đại hôm nay không chỉ dừng lại ở cảm xúc, mà phải được thể hiện bằng tri thức, bằng kỷ luật, bằng năng lực hành động, bằng hiệu quả công việc, bằng ý thức phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân.
II. PHÁT HUY TRUYỀN THỐNG CÁCH MẠNG VÀ GIÁ TRỊ TRI ÂN – TỪ HOẠT ĐỘNG “THỜI HOA LỬA”
Tiếp nối những hoạt động xung kích đó, một điểm nhấn có ý nghĩa sâu sắc trong công tác giáo dục truyền thống của tuổi trẻ Cụm thi đua số 3 chính là việc tích cực tham gia chương trình sưu tầm, viết và lan tỏa các câu chuyện trong chuyên đề “Thời hoa lửa”. Đây không chỉ là một hoạt động mang tính phong trào, mà thực sự đã trở thành một hành trình trở về với lịch sử, nơi mỗi đoàn viên thanh niên được trực tiếp lắng nghe, ghi chép và cảm nhận những câu chuyện chân thực từ các nhân chứng sống của chiến tranh.
Thông qua quá trình gặp gỡ, trò chuyện và viết lại những câu chuyện ấy, chúng tôi không còn tiếp cận lịch sử một cách khô khan qua trang sách, mà được chạm đến những ký ức sống động, những con người thật, những cuộc đời thật đã đi qua chiến tranh bằng tất cả ý chí, niềm tin và sự hy sinh. Hình ảnh người cựu chiến binh kể chuyện với giọng trầm lắng, mái tóc bạc theo năm tháng nhưng ánh mắt vẫn ánh lên niềm tự hào dân tộc đã để lại trong chúng tôi những ấn tượng sâu sắc. Những câu chuyện về hành quân gian khổ, về những trận chiến ác liệt, về đồng đội đã ngã xuống… không chỉ giúp chúng tôi hiểu hơn về lịch sử, mà còn khiến chúng tôi lặng đi để suy ngẫm về giá trị của hòa bình hôm nay.
Đặc biệt, qua những bài viết “Thời hoa lửa”, tinh thần chiến đấu kiên cường của lực lượng cách mạng, trong đó có hình ảnh những chiến sĩ Biệt động Sài Gòn hoạt động thầm lặng, mưu trí, quả cảm giữa lòng địch, đã được tái hiện một cách chân thực và xúc động. Đó là những con người sẵn sàng đối mặt với hiểm nguy, chấp nhận hy sinh để hoàn thành nhiệm vụ, góp phần làm nên những chiến công vang dội trong lịch sử dân tộc. Những trang viết ấy không chỉ tái hiện lại quá khứ, mà còn góp phần hun đúc trong lòng thế hệ trẻ niềm tự hào, lòng biết ơn và ý thức trách nhiệm trong việc tiếp nối truyền thống.
Bên cạnh đó, những câu chuyện về các cựu chiến binh như ông Nguyễn Bá Kíp, ông Lê Quý Thạnh hay bà Đinh Thị Biệu, Võ Thị Năm… đã khắc họa rõ nét tinh thần bất khuất, sự hy sinh thầm lặng nhưng vô cùng to lớn của các thế hệ đi trước. Những con người ấy có thể rất bình dị trong cuộc sống đời thường, nhưng lại mang trong mình cả một thời hoa lửa hào hùng, trở thành những tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí kiên cường và tinh thần cống hiến.
Qua đó, giá trị tri ân đối với thương binh, liệt sĩ và người có công với cách mạng không còn dừng lại ở nhận thức, mà đã được chuyển hóa thành tình cảm chân thành và hành động cụ thể trong mỗi đoàn viên thanh niên. Đó là sự biết ơn được thể hiện bằng việc sống có trách nhiệm hơn, học tập nghiêm túc hơn, cống hiến nhiều hơn để xứng đáng với những hy sinh to lớn của các thế hệ cha anh. Có thể nói, chính từ những hoạt động như “Thời hoa lửa”, truyền thống cách mạng được tiếp nối một cách tự nhiên, bền bỉ và sâu sắc trong thế hệ trẻ hôm nay.
III. TRÁCH NHIỆM CỦA THANH NIÊN TRONG KỶ NGUYÊN VƯƠN MÌNH VÀ THỜI ĐẠI SỐ
Đối với thanh niên khối trường học, nhận thức ấy càng có ý nghĩa đặc biệt sâu sắc. Bởi chúng tôi không chỉ là đoàn viên thanh niên trong một tổ chức chính trị – xã hội, mà còn là những người công tác trong môi trường giáo dục, trực tiếp tham gia vào sự nghiệp “trồng người”, trực tiếp góp phần hình thành nhân cách, lý tưởng, nếp nghĩ và khát vọng cho thế hệ măng non của đất nước. Nếu thanh niên ở nhiều lĩnh vực khác góp sức bằng sáng kiến sản xuất, bằng đổi mới công nghệ, bằng công trình nghiên cứu hay hoạt động an sinh xã hội, thì thanh niên khối trường học còn mang một trọng trách thiêng liêng hơn: gieo mầm giá trị, truyền lửa truyền thống, giữ gìn căn cốt văn hóa và xây nền cho tương lai dân tộc từ chính bục giảng, lớp học và những bài học đầu đời.
Vì vậy, vai trò tiên phong của đoàn viên thanh niên khối trường học hôm nay phải được thể hiện trước hết ở bản lĩnh chính trị vững vàng, ở đạo đức nhà giáo, ở tinh thần gương mẫu, ở ý thức học tập suốt đời, ở sự chủ động đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ, xây dựng môi trường giáo dục nhân văn, kỷ cương, sáng tạo, nghĩa tình. Nói cách khác, người đoàn viên thanh niên trong trường học không chỉ dạy chữ mà còn phải là người truyền cảm hứng sống đẹp; không chỉ hoàn thành nhiệm vụ chuyên môn mà còn phải là hạt nhân tích cực trong phong trào Đoàn, trong công tác giáo dục truyền thống, trong hoạt động cộng đồng và trong việc lan tỏa hình ảnh đẹp của tuổi trẻ địa phương.
Xuất phát từ nhận thức đó, thời gian qua, Chi đoàn Trường Tiểu học Trần Bình Trọng luôn xác định phải gắn công tác Đoàn với nhiệm vụ chính trị của đơn vị, với yêu cầu đổi mới giáo dục và với định hướng chung của Đoàn phường Chợ Quán. Trong năm học 2025 – 2026, Chi đoàn có 20 đoàn viên, trong đó có 7 đảng viên; Ban Chấp hành Chi đoàn gồm 3 đồng chí. Đây là lực lượng trẻ, có chuyên môn, có nhiệt huyết, đồng thời cũng là lực lượng nòng cốt trong các hoạt động chính trị, giáo dục, phong trào thanh niên của nhà trường.
Trên lĩnh vực giáo dục chính trị, tư tưởng, Chi đoàn đã chú trọng đẩy mạnh việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh bằng những việc làm cụ thể, gắn với nhiệm vụ của từng đoàn viên. Không dừng lại ở khẩu hiệu, việc học tập và làm theo Bác được cụ thể hóa qua đăng ký công trình, phần việc thanh niên; qua sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt ngoài giờ lên lớp; qua các hoạt động giáo dục truyền thống cho học sinh; qua việc xây dựng, duy trì và lan tỏa Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong nhà trường, lớp học và trên cổng thông tin điện tử của trường. Bảng tin chi đoàn hằng tháng đều cập nhật nội dung giáo dục tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh và các sự kiện lịch sử quan trọng của đất nước. Những việc làm đó tuy âm thầm nhưng bền bỉ, góp phần nuôi dưỡng trong đoàn viên, đội viên và học sinh tình yêu quê hương, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm công dân.
Cùng với đó, Chi đoàn luôn quan tâm công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, chủ động tuyên truyền những chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, nhất là những nội dung liên quan đến bảo vệ chủ quyền Tổ quốc, tuyên truyền kết quả Đại hội Đảng, Đại hội Đoàn, giáo dục lý tưởng cách mạng cho đoàn viên. 100% đoàn viên tham gia đầy đủ, nghiêm túc các cuộc thi trực tuyến tìm hiểu nghị quyết, pháp luật và những hoạt động giáo dục công dân do địa phương và ngành triển khai. Đây chính là cách để người đoàn viên trẻ trong trường học rèn luyện bản lĩnh, nâng cao nhận thức và làm tốt vai trò nêu gương trước học sinh.
Trong công tác giáo dục truyền thống, Chi đoàn đặc biệt chú trọng việc đưa lịch sử, văn hóa địa phương và truyền thống cách mạng đến gần hơn với học sinh bằng hình thức phù hợp với lứa tuổi tiểu học. Đoàn viên đã phối hợp xây dựng các chuyên đề giáo dục nhân cách, các tiểu phẩm, kịch bản biểu diễn trong sinh hoạt đầu tuần; tổ chức cho học sinh xem video quảng bá hình ảnh địa phương, giúp các em hiểu hơn về nơi mình đang sống – một vùng đất giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và nghĩa tình. Chi đoàn còn tích cực phối hợp thực hiện phong trào “Em yêu chú bộ đội”, tổ chức hội thu tặng phẩm, viết thư, vẽ tranh gửi đến các chiến sĩ nơi biên giới, hải đảo; tham gia giao lưu với Hội Cựu chiến binh phường Chợ Quán; hỗ trợ vận chuyển vật phẩm và cùng học sinh thể hiện các tiết mục văn nghệ tri ân lực lượng vũ trang. Những hoạt động ấy đã góp phần làm cho bài học yêu nước, biết ơn và trách nhiệm công dân trở nên sống động, gần gũi trong tâm hồn trẻ thơ.
Bên cạnh nhiệm vụ giáo dục, tuổi trẻ Chi đoàn Trường Tiểu học Trần Bình Trọng cũng tích cực phát huy tinh thần tình nguyện vì cộng đồng. Hưởng ứng các hoạt động của Đoàn phường Chợ Quán, Chi đoàn đã tham gia nhiều chương trình thiết thực như hỗ trợ nhu yếu phẩm cho đồng bào gặp khó khăn, tham gia Chiến dịch Xuân tình nguyện, tổ chức “Quà Tết tặng bạn” cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn, trao học bổng cho thiếu nhi khu vực ngoại thành, đóng góp quỹ vì người nghèo, tham gia các ngày hội an sinh và hoạt động cộng đồng của địa phương. Trong tháng 01 năm 2026, Chi đoàn thực hiện công trình thanh niên với hai suất học bổng “Vì người bạn ngoại thành” cho các em nhỏ tại xã Cần Giờ; trong tháng 02 tiếp tục đóng quỹ chăm lo cho đoàn viên, thanh thiếu nhi có hoàn cảnh khó khăn theo phát động của Đoàn phường. Những việc làm ấy cho thấy tinh thần tình nguyện không phải là điều lớn lao xa vời, mà bắt đầu từ sự sẻ chia thiết thực, từ trách nhiệm với cộng đồng ngay nơi mình đang công tác và sinh sống.
Một dấu ấn đáng trân trọng khác là tinh thần trách nhiệm của đoàn viên Chi đoàn trong việc hưởng ứng các hoạt động lớn của địa phương. Trong Tháng Thanh niên năm 2026, đoàn viên Chi đoàn đã tham gia hỗ trợ hội trại tòng quân, tham gia diễn đàn nâng cao chất lượng công tác phát triển đảng viên từ đoàn viên ưu tú, tham dự lễ ra mắt đội hình đoàn viên thanh niên tham gia công tác bầu cử trên địa bàn phường, tham gia hội thi tuyên truyền bầu cử, sinh hoạt chủ đề 26/3 cho học sinh, đội viên. Đồng thời, Chi đoàn cũng thực hiện hồ sơ đề nghị tuyên dương danh hiệu “Cơ sở Đoàn tiêu biểu” và cán bộ Đoàn tiêu biểu. Từ thực tiễn ấy có thể thấy, tuổi trẻ khối trường học của phường Chợ Quán không đứng ngoài các nhiệm vụ chính trị của địa phương, mà luôn chủ động nhập cuộc, góp sức bằng tinh thần trách nhiệm và tác phong nghiêm túc.
Không chỉ xung kích trong công tác chính trị, giáo dục và an sinh xã hội, đoàn viên Chi đoàn Trường Tiểu học Trần Bình Trọng còn thể hiện rõ tinh thần tiên phong trong xây dựng môi trường sư phạm xanh – sạch – đẹp – an toàn. Các hoạt động “Ngày Chủ nhật xanh” được triển khai cụ thể với việc trồng thêm cây xanh, tạo mảng xanh trong lớp học, hành lang, khuôn viên trường, dọn dẹp vệ sinh và thực hiện phân loại rác tại nguồn. Trong học kỳ I năm học 2025 – 2026, Chi đoàn đã thực hiện trồng mới hàng chục cây xanh, cải tạo không gian lớp học, góp phần giáo dục học sinh ý thức bảo vệ môi trường ngay từ bậc tiểu học. Đó cũng chính là biểu hiện sinh động của tinh thần “đổi mới sáng tạo vì cộng đồng” mà tuổi trẻ hôm nay cần theo đuổi.
Từ những kết quả ấy, chúng tôi nhận thức càng sâu sắc rằng: trong thời đại mới, thanh niên khối trường học phải tiên phong không chỉ bằng nhiệt tình, mà còn bằng chất lượng công việc; không chỉ bằng phong trào, mà còn bằng chiều sâu giáo dục; không chỉ bằng sự có mặt, mà còn bằng dấu ấn thực chất. Điều đó rất phù hợp với tinh thần mà Trung ương Đoàn đã quán triệt khi triển khai chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV: tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đẩy mạnh ứng dụng nền tảng số, phát triển công cụ AI phục vụ công tác tuyên truyền, giáo dục đoàn viên, thanh niên; phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, khởi nghiệp, lập nghiệp và phát triển nguồn nhân lực trẻ. Nội dung quán triệt này cũng nhấn mạnh yêu cầu mỗi cán bộ Đoàn phải “học kỹ hơn, nghĩ sâu hơn, làm quyết liệt hơn, nói đi đôi với làm, lấy hiệu quả thực tế làm thước đo uy tín và trách nhiệm”.
IV. LIÊN HỆ THANH NIÊN TRONG THỜI ĐẠI SỐ – YÊU CẦU
ĐỔI MỚI
Bước vào thời đại số, thanh niên không thể chỉ dừng lại ở nhiệt huyết mà cần phải có năng lực thực chất, có khả năng thích ứng và làm chủ công nghệ. Công nghệ không chỉ là công cụ hỗ trợ mà đã trở thành một phần không thể thiếu trong học tập, lao động và đời sống. Thanh niên chính là lực lượng đi đầu trong việc tiếp cận, sử dụng và sáng tạo công nghệ.
Đối với thanh niên khối trường học, điều này đòi hỏi phải không ngừng đổi mới phương pháp dạy học, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số trong giáo dục, đồng thời nâng cao kỹ năng số cho bản thân và học sinh. Tuy nhiên, bên cạnh việc tận dụng những lợi ích của công nghệ, thanh niên cũng cần giữ vững bản lĩnh, biết chọn lọc thông tin, tránh những tác động tiêu cực của môi trường mạng và góp phần xây dựng một môi trường số lành mạnh.
Có thể khẳng định rằng thanh niên trong thời đại số không chỉ là người sử dụng công nghệ mà phải là người làm chủ công nghệ, sáng tạo công nghệ và sử dụng công nghệ vì mục tiêu phát triển bền vững của xã hội.
Đối chiếu với yêu cầu đó, tuổi trẻ khối trường học, đặc biệt là đội ngũ đoàn viên giáo viên trẻ, càng phải xác định rõ một số trách nhiệm trọng tâm. Trước hết là trách nhiệm giữ vững lý tưởng, bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp, bởi người thầy giáo trẻ muốn giáo dục học sinh thì trước tiên phải là tấm gương sáng trong nhận thức và hành động. Thứ hai là trách nhiệm đổi mới, sáng tạo trong dạy học, trong quản lý lớp, trong ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số, để mỗi giờ học không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn khơi gợi cảm hứng học tập, năng lực tự học và khát vọng vươn lên cho học sinh. Thứ ba là trách nhiệm đồng hành cùng thiếu nhi bằng tình thương, sự kiên nhẫn và các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, giáo dục truyền thống, giáo dục lòng biết ơn, để các em lớn lên không chỉ thành người có kiến thức mà còn là người có nhân cách. Thứ tư là trách nhiệm gắn bó với địa phương, tích cực tham gia các phong trào của Đoàn phường, của khu dân cư, của cộng đồng, từ đó làm đẹp thêm hình ảnh người đoàn viên giáo viên trẻ.
V. KẾT LUẬN
Từ chương trình hôm nay, từ ký ức hào hùng của lực lượng Biệt động Sài Gòn – Gia Định, từ đạo lý tri ân những người đã hy sinh, cống hiến cho Tổ quốc, tuổi trẻ chúng tôi càng thấm thía rằng mình đang được sống, học tập và công tác trong hòa bình bằng chính mồ hôi, xương máu, bằng những năm tháng kiên trung, bất khuất của biết bao thế hệ cha anh đi trước. Ký ức ấy không chỉ để nhớ, mà để soi mình. Niềm tin ấy không chỉ để tự hào, mà để hành động. Sự tiếp bước ấy không chỉ là khẩu hiệu, mà phải được thể hiện bằng những việc làm cụ thể, hằng ngày, bền bỉ và có ích cho nhà trường, cho địa phương và cho xã hội.
Cụm thi đua số 3 – Đoàn phường Chợ Quán nói chung và Chi đoàn Trường Tiểu học Trần Bình Trọng nói riêng xác định sẽ tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm, đổi mới và cống hiến; tiếp tục xây dựng Chi đoàn vững mạnh, tiên phong trong chuyên môn, gương mẫu trong đạo đức, tích cực trong phong trào; tiếp tục đồng hành cùng Đoàn phường Chợ Quán trong các nhiệm vụ chính trị, các hoạt động cộng đồng, các công trình, phần việc thanh niên; đồng thời không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để phù hợp hơn với yêu cầu của thời đại và đặc thù của khối trường học.
Xin được mượn lời Bác Hồ để thay lời kết cho bài tham luận hôm nay: “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền; đào núi và lấp biển, quyết chí ắt làm nên.” Đó không chỉ là lời dạy, mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc đối với tuổi trẻ chúng ta: phải kiên trì, phải có ý chí, phải biết vượt lên chính mình, phải dám nhận việc khó, phải sống xứng đáng với truyền thống của dân tộc, với niềm tin của Đảng, của nhân dân và của các thế hệ đi trước.
Cụm thi đua số 3 – Đoàn phường Chợ Quán nói chung và Chi đoàn Trường Tiểu học Trần Bình Trọng nói riêng xin hứa sẽ tiếp tục nỗ lực, tiếp tục rèn luyện, tiếp tục cống hiến để xứng đáng là một bộ phận của tuổi trẻ phường Chợ Quán giàu truyền thống, bản lĩnh, nghĩa tình, sáng tạo và trách nhiệm.
Người viết
Nguyễn Cát Lượng